31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü xalqımızın tarixində silinməz izlər buraxan faciələrin anım günüdür. Ulu Öndər Heydər Əliyevin 1998-ci ildə imzaladığı fərmanla rəsmiləşdirilən bu tarix, hər il dövlət səviyyəsində qeyd olunur. Bu gün, keçmişi yad etməklə yanaşı, tarixi ədalətin bərpası uğrunda aparılan mübarizənin simvoludur.
Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş soyqırımı siyasəti uzun illər gizlədilmiş, xüsusən sovet dövründə bu mövzuya qadağalar qoyulmuşdur. Lakin müstəqillik əldə edildikdən sonra bu hadisələrin obyektiv araşdırılması və dünya ictimaiyyətinə çatdırılması mümkün olmuşdur.
Tarixi
1918-ci ilin mart hadisələri xüsusi qəddarlığı ilə seçilir. Bakı Soveti və erməni daşnak silahlı dəstələri tərəfindən həyata keçirilən qırğınlar nəticəsində on minlərlə azərbaycanlı qətlə yetirilmişdir. Bu hadisələr yalnız Bakı ilə məhdudlaşmamış, Azərbaycanın müxtəlif bölgələrini əhatə etmişdir. Şamaxı, Quba, Qarabağ, Zəngəzur, Naxçıvan və digər bölgələrdə baş verən qırğınlar nəticəsində minlərlə insan həyatını itirmiş, yüzlərlə yaşayış məntəqəsi yerlə-yeksan edilmişdir.
Xüsusilə Şamaxı hadisələri zamanı kəndlərin böyük hissəsi dağıdılmış, əhali amansızcasına qətlə yetirilmişdir. Quba hadisələri isə bu faciənin ən dəhşətli nümunələrindən biridir. Burada aşkar edilmiş kütləvi məzarlıq bu qırğınların real sübutudur. Aparılan araşdırmalar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, burada öldürülən insanların əksəriyyəti mülki əhali olmuşdur. Onların küt alətlərlə öldürülməsi bu cinayətlərin vəhşiliyini bir daha təsdiq edir.
İrəvan quberniyasında baş verən hadisələr də soyqırımı siyasətinin geniş miqyasını göstərir. Yüzlərlə kəndin dağıdılması, on minlərlə insanın qətlə yetirilməsi və deportasiyası Azərbaycan xalqına qarşı aparılan sistemli siyasətin tərkib hissəsi idi.
Bu hadisələrə siyasi qiymətin verilməsi və beynəlxalq səviyyədə tanıdılması məsələsi bu gün də aktuallığını qoruyur. İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bu istiqamətdə mühüm addımlar atılmışdır. Dövlət başçısı dəfələrlə çıxışlarında bu hadisələrin soyqırımı kimi tanınmasının vacibliyini vurğulamışdır. Quba Soyqırımı Memorial Kompleksinin yaradılması bu həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması baxımından mühüm rol oynayır. Bu kompleks təkcə xatirə abidəsi deyil, həm də tarixi həqiqətlərin nümayiş olunduğu mühüm mərkəzdir.
Eyni zamanda, 2018-ci ildə soyqırımının 100 illiyi ilə bağlı keçirilən tədbirlər bu mövzunun beynəlxalq səviyyədə daha geniş tanıdılmasına imkan yaratmışdır. Bu tədbirlər çərçivəsində konfranslar, sərgilər və elmi araşdırmalar həyata keçirilmişdir.
Bu gün əsas məqsədlərdən biri tarixi həqiqətlərin təhrif olunmasının qarşısını almaqdır. Bunun üçün elmi araşdırmaların davam etdirilməsi, arxiv sənədlərinin üzə çıxarılması və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığın gücləndirilməsi vacibdir. Azərbaycan diasporu da bu istiqamətdə mühüm rol oynayır. Xarici ölkələrdə yaşayan soydaşlarımız bu həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması üçün fəal fəaliyyət göstərirlər. Bu, milli həmrəyliyin və vətənpərvərliyin bariz nümunəsidir.
31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü bizə tariximizi unutmamağı, həqiqətləri qorumağı və gələcək nəsillərə çatdırmağı xatırladır. Bu gün həm də ədalət uğrunda mübarizənin davam etdiyini göstərir. Tarixi yaddaşın qorunması və bu faciələrin unudulmaması hər birimizin borcudur. Çünki keçmişini unudan xalq gələcəyini düzgün qura bilməz. Bu baxımdan 31 mart yalnız anım günü deyil, həm də milli şüurun və birlik ruhunun təzahürüdür.