Təbiətin Sirli Uzunömürlü Sakini
Təbiətdə uzunömürlülükdən danışarkən, adətən nəhəng tısbağalar və ya balinalar yada düşür. Lakin elə bir canlı var ki, o, həqiqətən də yaşını sıfırlamaq qabiliyyətinə malikdir: Turritopsis dohrnii meduzası.
Bu növ, yetkinlik mərhələsindən gənclik (polip) mərhələsinə qayıda bildiyi üçün canlılar arasında unikaldır. Bu qeyri-adi xüsusiyyət, stresə düşdüyü və ya zədələndiyi zaman aktivləşən transdifferensiasiya prosesi ilə əlaqədardır.
Transdifferensiasiya: Hüceyrələr ixtisaslaşmasını dəyişərək daha erkən inkişaf vəziyyətinə qayıdır, bu da orqanizmə qocalıqdan ölümün qarşısını almağa imkan verir. Meduza, bu yolla öz həyat dövrünə yenidən başlayır.
Ölməzlik Yoxsa Sadəcə Uzun Ömür?
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu, tam ölməzlik deyil, çünki meduza xəstəlik və ya yırtıcılar tərəfindən məhv edilə bilər. Lakin bu amillər olmasa, o, əbədi yaşaya bilər. Onun cavanlaşma qabiliyyəti bioloqları heyrətləndirir və elmi araşdırmaların obyekti olur.
Alimlər bu prosesə cavabdeh olan genləri müəyyən etməyə çalışır və bu mexanizmin dərindən dərk edilməsinin, gələcəkdə insanların qocalması ilə bağlı araşdırmalara töhfə verəcəyinə ümid edirlər.
Kiçik, Lakin Möcüzəli
Bu möcüzəvi xüsusiyyətlərə malik canlı, cəmi bir neçə millimetr ölçüsündədir və okeanların isti sularında yaşayır. Bəzi mütəxəssislər hesab edir ki, oxşar bərpa mexanizmləri digər orqanizmlərdə də mövcud ola bilər, lakin hələ kəşf edilməyib.
Bioloji “yenidən yüklənmə”nin rəmzi olan bu meduza, hüceyrələrin necə bərpa oluna biləcəyini anlamaq üçün tibb sahəsində yeni imkanlar açır.
“Ölməz meduza” adı iddialı səslənsə də, o, ətraf mühit şəraitindən asılıdır. Lakin onun nümayiş etdirdiyi cavanlaşma mexanizmi, heyvanlar aləmində bənzərsizdir. Bioloqlar əmindirlər ki, belə orqanizmlərin öyrənilməsi, qocalma haqqındakı təsəvvürləri dəyişdirə bilər və bəlkə də insan ömrünün uzadılmasına kömək edəcək biliklərin əsasını qoyar.