Yer Mantiyasında Yeni Deformasiya
Yer mantiyasının dərinliklərində alimlər ən çox yayılan minerallardan birində gözlənilməz xüsusiyyətlər aşkar ediblər. Əvvəllər nadir hesab edilən kiçik qüsurların əslində planetimizin daxili qatlarında baş verən hərəkətlərdə daha böyük rol oynaya biləcəyi müəyyən edilib.
Yer kürəsinin yuxarı mantiyasında əsasən olivin mineralı üstünlük təşkil edir. Bu mineral onilliklərdir öyrənilməsinə baxmayaraq, alimlər onun ekstremal şəraitdə davranışı ilə bağlı yeni detalları aşkar etməyə davam edirlər.
Olivinin Deformasiya Xüsusiyyətləri
İndiyədək hesab olunurdu ki, olivin əsasən “a” və “c” adlanan iki istiqamətdə deformasiya olunur. Üçüncü istiqamət – “b” isə çox nadir sayıldığı üçün demək olar ki, nəzərə alınmırdı.
Yeni araşdırmaya görə, analiz edilən kristalların təxminən 17 faizində məhz “b” istiqaməti ilə bağlı deformasiya əlamətləri müşahidə edilib. Bu isə əvvəllər nəzərdən qaçırılmış mühüm bir mexanizmin mövcudluğunu göstərir.
Geoloqların Rəyi
Liverpul Universitetinin geoloqu Con Uilerin sözlərinə görə, bu cür dislokasiyalar əvvəl düşünüləndən daha geniş yayılmış ola bilər və bu, Yer mantiyasının necə deformasiya olunduğunu daha yaxşı anlamağa kömək edir. Onun sözlərinə görə, bu prosesə təzyiq, temperatur və gərginlik səviyyələri təsir göstərir. “b” dislokasiyalarının ölçülməsi alimlərə deformasiyanın hansı dərinlikdə və hansı şəraitdə baş verdiyini müəyyən etməyə imkan verə bilər.
Tədqiqat Metodları
Bu qüsurları aşkar etmək üçün tədqiqatçılar əvvəlcə elektronların geri səpilməsi difraksiyası metodundan istifadə edərək kristalların strukturundakı incə dəyişiklikləri müəyyənləşdiriblər. Daha sonra isə daha detallı analiz üçün transmissiya elektron mikroskopiyasına müraciət edilib. Bu üsul ilkin nəticələri təsdiqləyərək, ehtimal olunan sahələrdə həqiqətən də “b” tipli dislokasiyaların mövcud olduğunu göstərib.
Alimlərin fikrincə, bu kəşf Yer səthinin altında baş verən prosesləri daha dərindən anlamağa mühüm töhfə verə bilər.