Uşaq sahibi olmaq və uzunömürlülük arasında əlaqə
Helsinki Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan son araşdırma göstərir ki, orta göstəricidən çox uşaq dünyaya gətirmək və ya heç uşaq sahibi olmamaq qadınların həyat müddətini qısaldır və bioloji qocalmanı sürətləndirir.
Alimlər qeyd edirlər ki, bu nəticələr geniş populyasiyalarda müşahidə olunan əlaqəni əks etdirir və fərdi tibbi tövsiyə kimi qəbul edilməməlidir. Elm dünyasında məşhur olan “birdəfəlik soma” nəzəriyyəsinə görə, orqanizm çoxalma üçün həddindən artıq enerji sərf etdikdə, öz sağlamlığını qorumaq üçün kifayət qədər resurs qalmır.
Tədqiqatın əsas məqamları
Bioloq Mikaela Hukkanen izah edir ki, canlı orqanizmlər məhdud resurslara malikdir. Hamiləlik, doğuş və uşaq böyütmək üçün çox enerji sərf edildikdə, bu enerji orqanizmin bərpa mexanizmlərindən yayınır, nəticədə həyat müddəti qısalır.
Finlandiyalı tədqiqatçılar analığın tarixini daha əhatəli şəkildə qiymətləndirmək üçün 14 836 qadının məlumatlarını təhlil ediblər. Tədqiqatda iştirak edən əkizlərin olması genetik amillərin təsirini minimuma endirib. Alimlər qadınları uşaqların sayı və doğuş vaxtına görə yeddi qrupa bölüblər.
Nəticələr nə göstərir?
Statistikaya əsasən, uşaq sahibi olmayan və ya çoxlu (6-8) uşağı olan qadınlarda bioloji qocalma göstəriciləri daha pis olub, ölüm riski yüksək qeydə alınıb.
Ən yaxşı sağlamlıq göstəriciləri isə orta hesabla iki-üç uşaq sahibi olan və 24-38 yaş arasında hamilə qalan qadınlarda müşahidə edilib.
Alimlər erkən yaşda analığın daha sürətli qocalma ilə əlaqəli olduğunu da vurğulayıblar. Lakin bədən kütlə indeksi və alkoqol istifadəsi kimi amillər nəzərə alındıqda bu fərq azalıb.
Vacib qeydlər
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, uşaqsızlığın sağlamlıq göstəricilərinə təsiri gizli dəyişənlərlə əlaqədar ola bilər. Əvvəlcədən mövcud olan xəstəliklər həm uşaq sahibi olmamağa, həm də qocalmaya təsir göstərə bilər.
Epigenetika üzrə alim Miina Ollikainen bildirir ki, bioloji yaşı təqvim yaşından böyük olan insanlarda ölüm riski daha yüksək olur. Onun sözlərinə görə, həyat yolu seçimləri qocalıqdan əvvəl bioloji iz buraxa bilər.
Alimlər bu kəşfin ictimai sağlamlıq üçün əhəmiyyətli olduğunu qeyd etsələr də, fərdi səviyyədə tələsik nəticələr çıxarmağın düzgün olmadığını vurğulayırlar.