Öd Daşının Qızıldan Dəyərli Olmasının Səbəbi
Son zamanlarda qlobal miqyasda nadir bioloji maddə olan öd daşı, qızılı geridə qoyaraq diqqət çəkir. Bir unsiyasının (təxminən 28.3 qram) qiyməti qızıldan daha yüksəkdir. Bu qeyri-adi məhsulun dəyərinin artmasının əsas səbəbləri tibbi istifadəsi, məhdud təklif və artan tələbatdır.
Ət sənayesində ən dəyərli yan məhsul kimi iribuynuzlu heyvanların öd daşları önə çıxır. Bu kiçik və bərk həzm qalıqları hazırda qızılla rəqabət aparır. Beynəlxalq mətbuatın məlumatına görə, 2025-ci ildə bu öd daşlarının bir unsiyası 5800 dollara qədər yüksəlib. Bu rəqəm eyni dövrdəki qızıl qiymətindən təxminən iki dəfə çoxdur.
Öd Daşlarının Tibbi Əhəmiyyəti
“Niu Huang” adıyla tanınan bu daşlar, xüsusilə Çin ənənəvi tibbində min illərdir istifadə edilir. Onlar aşağıdakı hallarda tətbiq olunan dərmanların əsas tərkib hissəsidir:
- Hipertoniya (yüksək qan təzyiqi)
- Ürək-damar xəstəlikləri
- Ciddi nevroloji pozuntular
- İnsult (iflic) və qızdırmalı koma vəziyyətləri
Çində iflic hallarının yüksək olması bu məhsula olan tələbatı daha da artırır.
Qiymət Artımının Səbəbləri
Bu daşların bu qədər bahalı olmasının ən böyük səbəbi tapılmasının çox çətin olmasıdır. Öd daşı adətən yaşlı heyvanlarda formalaşır. Lakin müasir heyvandarlıqda heyvanlar daha gənc yaşda kəsildiyi üçün bu daşların yaranma ehtimalı kəskin aşağı düşüb. Bu qlobal qıtlıq qiymətlərin sürətlə qalxmasına səbəb olub.
Cinayətkarlıq və Süni Alternativlər
Yüksək qazanc potensialı bəzi bölgələrdə cinayətkarlığı da artırıb. Xüsusilə Braziliyanın kənd yerlərində silahlı qrupların heyvanları oğurlamaq əvəzinə, yalnız öd daşlarını hədəf aldığı qarət hadisələri qeydə alınır. Alimlər artan tələbatı qarşılamaq üçün laboratoriya şəraitində süni öd daşları hazırlayıblar. Təbii daşlar hələ də “qızıl standart” sayılsa da, bu sintetik alternativlərin qiymət artımını müəyyən qədər cilovlayacağı gözlənilir.