Sahara: Keçmişin Yaşıl Dünyası
Sahara səhrası, bu gün dünyanın ən quru və isti bölgələrindən biri olsa da, min illər əvvəl tamamilə fərqli bir mənzərəyə sahib idi. Mərakeşdəki qədim mağaralarda aparılan araşdırmalar, bu ərazinin keçmişdə daha rütubətli və yaşıl olduğunu göstərir.
Stalaktitlər: İqlimin Sirlərini Açan Şahidlər
Alimlər, mağaraların tavanından sallanan stalaktitləri tədqiq edərək bu qənaətə gəliblər. Stalaktitlər yalnız yağış sularının torpaqdan süzülərək mağaralara daxil olması nəticəsində formalaşır. Bu səbəbdən də onlar, əslində, təbii iqlim arxivləri rolunu oynayırlar. Zamanla yığılan mineral təbəqələr, yaranma suları haqqında kimyəvi məlumatları özündə saxlayır.
Elmi Araşdırmanın Nəticələri
“Earth and Planetary Science Letters” jurnalında dərc olunan araşdırmada, Atlas dağlarının cənubundakı mağaralardan götürülən stalaktit nümunələri analiz edilib. Uran və torium izotoplarının səviyyəsi ölçülərək, stalaktitlərin nə zaman formalaşdığı və böyüməsinin nə vaxt dayandığı müəyyən edilib.
Nəticələr göstərib ki, stalaktitlər təxminən 8700 il əvvəl böyüməyə başlayıb və 4300 il əvvəl bu proses dayanıb. Bu da həmin dövrdə bölgədə yağıntıların xeyli artdığını sübut edir.
Yaşıl Sahara və İnsan Həyatı
Daha rütubətli iqlim, bölgədə yaşayan insanlar üçün birbaşa təsirə malik olub. Arxeoloji tapıntılar göstərir ki, Atlas dağlarının cənubunda neolitik dövrə aid yaşayış məskənlərinin sayı məhz həmin dövrdə artıb.
Bu icmalar əsasən heyvandarlıqla məşğul olurdu, buna görə də su və bitki örtüyünə çıxış onlar üçün həyati əhəmiyyət daşıyırdı. Daha çox yağıntı, otlaqların genişlənməsinə və otlaq icmalarının indiki səhra ərazilərinə yayılmasına imkan yaradıb.
Qədim Yağıntıların
Alimlər, stalaktitlərin oksigen izotop tərkibini araşdıraraq qədim yağıntıların
Tədqiqatçılar, hətta kiçik mağara qalıqlarının belə ətraf mühitdəki böyük dəyişiklikləri ortaya çıxara biləcəyini vurğulayırlar. Onlar, bu qədim rütubətli dövrdə yağıntıların nə qədər artdığını daha dəqiq müəyyənləşdirmək üçün işlərini davam etdirirlər.