İqlim Dəyişikliyi: Qlobal Fəlakət Həddi
Qlobal iqlim görünməmiş qeyri-sabitlik mərhələsinə daxil olub. İstixana qazlarının konsentrasiyası rekord səviyyəyə çatıb, okeanlar sürətlə isinir, buz örtükləri isə sürətlə əriyir. Bu tendensiya Yer kürəsi üçün ciddi təhlükə yaradır.
Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının Hesabatı
Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının (ÜMT) hesabatına əsasən, 2015-2025-ci illər ən isti illər olub. 2024-cü il isə ən yüksək temperatur göstəricisinə görə ikinci və ya üçüncü yeri tutacağı gözlənilir. Ötən il temperatur sənaye dövrünə qədərki səviyyədən təxminən 1,43 dərəcə yüksək olub.
BMT Baş Katibinin Çağırışı
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş bildirib ki, əsas iqlim göstəricilərinin hər biri təhlükə siqnalı verir. O, bu vəziyyətin artıq təsadüf olmadığını, hərəkət etməyə çağırış olduğunu vurğulayıb.
Okeanların İsinməsi və Buzlaqların Əriməsi
Dünya okeanı isinmə üzrə yeni rekord səviyyəyə çatıb. Son iyirmi ildə okean, bəşəriyyətin illik enerji istehlakının on səkkiz mislinə bərabər enerji toplayıb. Buz örtükləri sürətlə azalmaqda davam edir. Arktik dəniz buzu minimum səviyyəyə çatıb, Antarktikada isə peyk müşahidələri tarixində ən aşağı səviyyələrdən biri qeydə alınıb.
Dəniz Səviyyəsinin Yüksəlməsi və Enerji Disbalansı
Dünya okeanının səviyyəsi yüksəlməkdə davam edir və artıq 1993-cü ildən bəri 11 santimetr artıb. ÜMT ilk dəfə olaraq məruzəyə Yer kürəsinin enerji disbalansı göstəricisini daxil edib. Bu disbalans müşahidələrin 65 illik dövrü ərzində maksimum səviyyəyə çatıb.
Ekstremal Hava Hadisələri və Nəticələri
2024-cü ildə baş verən ekstremal hava hadisələri minlərlə insanın ölümünə, milyonlarla insanın zərər çəkməsinə və milyardlarla iqtisadi itkilərə səbəb olub. İqlimlə bağlı ərzaq təhlükəsizliyinin pisləşməsi, miqrasiyanın artması və əhalinin sağlamlıq vəziyyətinin ağırlaşması da qeyd olunur.
Fosil Yanacaqlarından Asılılıq və Təhlükəsizlik
Antonio Quterreş vurğulayıb ki, fosil yanacaqlarından asılılığımız həm iqlimi, həm də qlobal təhlükəsizliyi sarsıdır. İqlim xaosu güclənir və bu problemin həlli üzrə işlərin uzadılması insan həyatı bahasına başa gələ bilər.