Dəniz suyu və günəş enerjisi ilə hidrogen istehsalı: Yeni bir ümid
Okean suyu və günəş işığından enerji əldə etmək fantastik görünsə də, avstraliyalı alimlər bu ideyanı reallaşdırıblar. Onlar qallium adlı maye metaldan istifadə edərək həm dəniz, həm də təmiz sudan hidrogen əldə etməyi bacarıblar.
Bu tədqiqatın nəticələri “Nature Communications” jurnalında dərc olunub. Hidrogenin gələcəyin yanacağı olaraq görülməsinin səbəbi bərpa olunan enerjini saxlama və yandığı zaman yalnız su yaratma qabiliyyətidir. Hazırda “yaşıl” hidrogen əsasən təmizlənmiş suyun elektrolizi ilə əldə edilir, lakin bu proses çox enerji və su tələb edir.
Qallium ilə günəş enerjisindən hidrogen
Sidney Universitetinin alimləri günəş işığından istifadə edərək maye qallium damcılarını aktivləşdiriblər. Qallium suyun içində kiçik damcılar əmələ gətirir və işığın təsiri ilə bu damcılar qızaraq su molekullarını parçalayır və hidrogen qazını buraxır. Bu prosesdə qallium səthində “qallium oksihidroksidi” adlı birləşmə yaranır.
Əvvəlki təcrübələrdə oksid təbəqələri reaksiyanı ləngidirdi, lakin yeni sistemdə işıq həm damcıları qızdırır, həm də bu təbəqəni pozur, beləliklə metalın səthi daima su ilə təmasda qalır.
Dəniz suyundan davamlı hidrogen istehsalı
Tədqiqatçı Luis Kampos bildirir ki, onlar dəniz suyundan davamlı hidrogen almaq üsulunu tapıblar. Qallium oksihidroksidi elektrokimyəvi olaraq yenidən maye qalıma çevrilə bilər, bu da tullantıları azaldır və prosesi miqyaslandırmağa imkan verir.
Sistem nəzarət olunmuş işıqlandırmada 12,9% effektivlik göstərib. Baş tədqiqatçı Kuroş Kalantar-Zade bu nəticəni ilk prototip üçün yüksək qiymətləndirib.
Xərclərin azaldılması və gələcək perspektivlər
Bu ixtira xərcləri azaldır və daha çox ölkənin qlobal hidrogen bazarına qoşulmasına imkan yaradır. Günəş işığı və təkrar istifadə oluna bilən metal vasitəsilə dəniz suyundan hidrogen istehsalı enerji tələbatı yüksək sənayeni təmin edə bilər.
Ekspertlər hidrogenin saxlanması və daşınmasının çətin olduğunu qeyd edirlər, lakin ucuz istehsal enerji şəbəkələrinə yüklənməni azalda bilər. Hazırda bu ssenarilər gələcəyin perspektivləridir.
Planlar və suallar
Hazırda komanda ortamiqyaslı reaktorun hazırlanması üzərində çalışır. Eyni zamanda qallium dövrlərinin uzun müddət ərzində nə qədər stabil qalacağını və dəniz suyundakı mineralların sistemə təsirini öyrənmək lazımdır.
Hələlik qalliumun yayılma səviyyəsi ilə bağlı iqtisadi suallar açıq qalır. Əgər hesablamalar müsbət olsa, bu yanaşma Avstraliyanın ən böyük hidrogen ixracatçılarından birinə çevrilmək ambisiyalarını gücləndirə bilər.