Çin Qobi səhrasının genişlənməsini dayandırmaq üçün onilliklərdir ağaclar əkir. Lakin bu, gözlənilmədən başqa bir ciddi problemə yol açıb: torpaq və yeraltı sulardan su itkisi artıb.
“Three-North Shelter Forest Program” layihəsi, toz fırtınalarının qarşısını almaq və əkin sahələrini qorumaq məqsədi daşıyırdı.
1970-ci illərdən bəri Çində yüz min kvadrat mildən artıq yeni meşə sahəsi yaradılıb. Nəticədə meşə örtüyü 1949-cu ildəki 10%-dən, təxminən, 25%-ə yüksəlib. Amma yeni araşdırma göstərir ki, bu yaşıllaşdırma su dövranını dəyişdirib.
Bitki örtüyünün artması buxarlanmanı gücləndirib. Nəticədə Çin ərazisinin böyük hissəsində su ehtiyatları azalıb. Eyni zamanda Tibet yaylasında daha çox yağıntı müşahidə olunur.
Başqa sözlə, su sadəcə başqa bölgələrə yönəlib. Bu dəyişiklik onsuz da su qıtlığı yaşayan fermerlər və şəhərlər üçün əlavə çətinlik yaradıb.
Suyu nasos kimi çəkən ağaclar
“Earth’s Future” jurnalının tədqiqatçıları 2001-2020-ci illər arasında torpaq örtüyündəki dəyişiklikləri izləyiblər.
Torpaqların bərpası nəticəsində illik buxarlanma artıb. Ümumi su ehtiyatlarının əlçatanlığı isə azalıb.
Dərin köklü ağaclar torpaqdan suyu çəkərək atmosferə buraxır. Bu proses yer səthini soyutsa da, rütubəti küləklər vasitəsilə başqa bölgələrə daşıyır.
Sürətli nəticə üçün yaradılan meşələr
Bir çox ərazilərdə layihə sürətlə böyüyən və çox su tələb edən ağac növlərinə əsaslanıb. Bu ağaclar sıx cərgələrdə əkilib və təbii meşələrdən daha çox plantasiyaları xatırladır.
Bu qovaq zolaqları torpaq rütubətinə güclü təsir göstərir və uzunmüddətli quruma riskinin qarşısını almaq üçün diqqətli idarəetmə tələb edir.
Bəzi tənqidçilər xəbərdarlıq edir ki, quru çəmənliklərdə ağac əkilməsi ekosistemləri zəiflədə bilər. Çox su tələb edən növlər böyük miqdarda əkildikdə, onlar su ehtiyatları uğrunda rəqabət aparır.