Ağcaqanadlar vasitəsilə vaksinasiya: Yeni strategiya
Çin alimləri ağcaqanadlardan yarasaları immunlaşdırmaq üçün vaksin daşıyıcısı kimi istifadə etməyi təklif ediblər. Bu qeyri-adi ideya xəstəliklərlə mübarizədə yeni bir yol açır.
“Science Advances” jurnalında dərc olunan tədqiqatda, tüpürcəyində quduzluq və Nipah virusuna qarşı vaksin olan ağcaqanadlarla aparılan təcrübələr təsvir edilib. İmmunitet, ağcaqanad dişləməsi və ya yarasaların bu həşəratları yeməsi yolu ilə ötürülə bilər.
Yarasaların vaksinasiyası: Problemin həlli
Bu yanaşma, böyük koloniyalar halında yaşayan və təhlükəli viruslar daşıyan uçan məməliləri vaksinasiya etmək problemini həll edə bilər. Yarasalar bir çox patogenin, o cümlədən Nipah, quduzluq, Ebola və bəzi koronavirusların daşıyıcısıdır.
Alimlərin fikrincə, viruslarla onların təbii daşıyıcılarında mübarizə aparmaq zoonoz xəstəliklərin yayılma riskini azalda bilər.
Vaksinin hazırlanması və sınaqlar
Tədqiqat qrupu zəiflədilmiş “Vesicular stomatitis virus” əsasında vaksin hazırlayıb. Alimlər vaksinin ötürülməsi üçün iki üsul sınaqdan keçiriblər: ağcaqanad dişləməsi və oral vaksinasiya.
Laboratoriya şəraitində ağcaqanadlarla təmasda olan yarasalar və siçanlar hər iki virusa qarşı anticisimlər formalaşdırıb. Quduzluq virusu ilə aparılan sınaqlarda vaksin olunmuş heyvanlar sağ qalıb.
Alternativ vaksinasiya üsulu
Oral vaksinasiya üsulu üçün yarasaları cəlb edən duzlu məhlulla doldurulmuş xüsusi içmə qurğularından istifadə edilə bilər. Bu məhlulu içən siçanlar və yarasalar da anticisimlər formalaşdırıb.
Ekspertlərin fikirləri
Bəzi ekspertlər bu ideyanın praktik tətbiqinə şübhə ilə yanaşırlar. Vaksin daşıyan ağcaqanadların təbiətə buraxılması ciddi tənzimləmə tələb edir. Digər alimlər isə yarasaların immun sisteminin hələ tam öyrənilmədiyini qeyd edirlər.
Sidney Universitetindən olan virusoloq Edvard Holms ideyanın maraqlı olduğunu, lakin real şəraitdə həyata keçirilməsinin çətin ola biləcəyini bildirib.