Yaşlanmanı ölçən yeni üsul: Epigenetik saatlar
Alimlər insanın bioloji yaşını ölçmək üçün yeni bir üsul kəşf ediblər. Bu üsul, müxtəlif biomarkerlərdən istifadə edərək insanın qocalma tempini dəyərləndirir. Telomerlər, metabolom və klinik qocalma saatları kimi müxtəlif üsullar mövcuddur, lakin ən etibarlısı epigenetik saatlardır, xüsusən də “DunedinPACE” modeli.
Mütəxəssislərin fikrincə, bioloji saatlar insanın faktiki yaşını müəyyən etməyə imkan verir. Bioloji yaş insanın pasportdakı yaşından fərqli ola bilər. Bəzi saatlar xromosomların ucundakı telomerlərin uzunluğunu ölçür, digərləri genlərin aktivliyini araşdırır, üçüncülər isə qandakı zülalların miqdarını qiymətləndirir. Klinik saatlar isə qan və sidik analizləri kimi standart biomarkerlərə əsaslanır.
Epigenetik saatlar necə işləyir?
Epigenetik saatlar DNT-nin metilləşmə sxemlərindəki dəyişiklikləri qiymətləndirir. Bu zaman metil qrupları DNT molekulunun müəyyən hissələrinə birləşir və genlərin fəaliyyəti tənzimlənir. Bu üsul insanın yaşını yüksək dəqiqliklə müəyyən etmək üçün istifadə olunur. Yaşlandıqca metilləşmə modeli dəyişir və alimlər minlərlə nümunəni analiz edərək yaşla əlaqəli DNT seqmentlərini müəyyən ediblər. Qan və ya sidik nümunələrində həmin seqmentlərin vəziyyətini təhlil edən alqoritm fərdin yaşını təyin edə bilir.