Qəhvə və çay, dünyada ən çox istehlak edilən içkilər sırasındadır. Alimlər, bu içkilərin sağlamlığa olan müsbət təsirlərini araşdırarkən yeni bir fayda aşkar ediblər: qəhvə və çay ürək-damar xəstəlikləri, tip 2 diabet və insult riskini azalda bilər.
The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism jurnalında dərc olunan bir araşdırma, 37-73 yaş aralığında olan 188 min insanın qəhvə və çay istehlakı vərdişlərini analiz edib. İştirakçılar, 24 saat ərzində içdikləri içkilər haqqında anket doldurublar.
Tədqiqatçılar, kofeinli qəhvə və ya çay içdiyini bildirən təxminən 172 min nəfərin cavablarını seçiblər. Araşdırmanın əvvəlində heç bir iştirakçı kardiometabolik xəstəliklərə (tip 2 diabet, iskemik ürək xəstəliyi və insult kimi) sahib deyildi.
12 il sonra aparılan müayinələr göstərib ki, gündə iki-üç fincan qəhvə və ya üç fincana qədər çay içmək kardiometabolik sağlamlıq üçün optimaldır. Gündə təxminən 200-300 mq kofein qəbul edən insanların, 100 mq-dan az kofein qəbul edənlərə nisbətən kardiometabolik xəstəliklərə tutulma riski daha aşağı olub.
Alimlər, ən aşağı riskin (təxminən 50%) qəhvə içənlərdə müşahidə olunduğunu bildirirlər. 200-300 mq kofeini çaydan və ya hər iki içkinin kombinasiyasından alanlarda isə risk təxminən 40% azalıb. Yalnız çay içənlərdə ən faydalı hədd gündə üç fincana qədərdir, bundan artıq istehlak faydanı azaldır.
Maraqlıdır ki, gündə 400 mq-dan çox kofein qəbul edənlərdə (bu, yalnız kofein istifadə edən iştirakçıların 4%-i idi) stimulyator kardiometabolik sağlamlığa mənfi təsir göstərməyib.
Qəhvə və Çayın Sağlamlığa Təsiri
Tibbi elmlər doktoru Adedapo İlujomade, kofeinli qəhvə və çayın hüceyrələri zədələnmədən qoruyan antioksidant maddələr ehtiva etdiyini bildirir:
"Qəhvə və çay qlükozanın orqanizm tərəfindən emalını yaxşılaşdıra, iltihabı azalda və damar sağlamlığını dəstəkləyə bilər. Bu da tip 2 diabet, ürək xəstəlikləri və insult kimi vəziyyətlərin qarşısını almağa kömək edir".
Kardioloq qeyd edib ki, bu içkilərin mülayim istehlakı bədənə zərərli təsirləri azaldır, ümumi sağlamlığı yaxşılaşdırır və göstərilən xəstəliklərin riskini azaldır.
İlujomade vurğulayıb ki, qəhvə və çay hər ikisi kardiometabolik riskləri azaldır, lakin fərqli yollarla təsir göstərir:
- Qəhvə qan şəkərinin səviyyəsini daha effektiv idarə edir.
- Çay, xüsusən yaşıl çay, damar funksiyasını yaxşılaşdırır və qan təzyiqini aşağı salır.
Bu, müxtəlif tip antioksidantların unikal xüsusiyyətləri ilə izah olunur: qəhvə daha yüksək xlorogen turşuları, çay isə flavonoidlər, xüsusən katexinlərlə zəngindir.
Araşdırma kofeinli içkilərə fokuslanıb. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, kofeinsiz qəhvə və çay da çoxlu faydalı polifenol və antioksidantlar ehtiva edir.
"Bundan əlavə, kofein özlüyündə maddələr mübadiləsini sürətləndirə və şəkərin orqanizm tərəfindən daha yaxşı mənimsənilməsinə kömək edə bilər", deyə İlujomade əlavə edib və bildirib ki, kofeinə həssaslığı yüksək olanlar üçün kofeinsiz variantlar daha uyğundur.
Kardioloqun sözlərinə görə, digər kofeinli içkilər eyni üstünlüklərə malik olmaya bilər. Enerji içkilərində kofein var, lakin onlar tez-tez yüksək şəkər və süni əlavələr ehtiva edir ki, bu da ürəyə mənfi təsir göstərə bilər.
"Qəhvə və çay təbii faydalı birləşmələrlə zəngindirsə, enerji içkiləri bu üstünlüklərə malik deyil və hipertoniya riskini artıra bilər. Buna görə təbii kofein