İşdən Çıxarılma Qaydaları: İşəgötürənin Hüquqları və Məsuliyyətləri
Əmək münasibətləri həm işçi, həm də işəgötürən üçün qanunla tənzimlənir. Bəzən iş müqaviləsinin ləğvi zəruri olur, lakin bu, yalnız qanunda göstərilən əsaslar olduqda mümkündür. Əks halda, işdən çıxarma qanunsuz sayıla bilər.
Bəs işəgötürən hansı hallarda işçini qanuni şəkildə işdən çıxara bilər?
Hüquqşünaslar bildirir ki, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə əsasən, işəgötürən əmək müqaviləsini yalnız qanunda göstərilən hallarda ləğv edə bilər. Bunlar əsasən aşağıdakılardır:
- Müəssisənin ləğvi və ya işçilərin ixtisarı: Ştat vahidi ləğv edilirsə, işəgötürən ixtisar yolu ilə müqaviləyə xitam verə bilər. İşçiyə əvvəlcədən xəbərdarlıq edilməli və kompensasiya ödənilməlidir.
- İşçinin peşə yararsızlığı: İşçi vəzifəsinə uyğun deyilsə, müqaviləyə xitam verilə bilər.
- Əmək funksiyasının kobud şəkildə pozulması: İş yerinə səbəbsiz gəlməmək, sərxoş vəziyyətdə işə gəlmək və s. hallarda müqavilə ləğv edilə bilər.
- Sınaq müddətinin nəticələrinin qənaətbəxş olmaması: Sınaq müddətində işçi özünü doğrultmasa, işəgötürən müqaviləni ləğv edə bilər.
- Əmək müqaviləsinin müddətinin başa çatması: Müddətli müqavilələrdə tərəflərdən biri davam etdirmək istəmədikdə, müqavilə bitmiş sayılır.
Hamilə qadınların və azyaşlı uşağı olan qadınların işdən çıxarılması ilə bağlı qanun əlavə təminatlar nəzərdə tutur.
İşçi işdən çıxarılmanın qanunsuz olduğunu düşünürsə, bir ay müddətində məhkəməyə müraciət edə bilər.
Əsas prinsip: İşdən çıxarma hüquqi əsas və prosedur tələb edən prosesdir. Qanuni əsas olmadan verilən hər bir qərar hüquqi məsuliyyət yarada bilər.